LED svetlo ne „reprogramira mozak“
U tekstu sa portala Epoha se tvrdi da LED rasveta i ekrani sa plavim svetlom utiču na ljudski mozak do te mere da ga „reprogramiraju“, pozivajući se na izjave američkog „neurohirurga“ Džeka Krusa. Međutim, dostupni naučni izvori i objašnjenja oftalmologa pokazuju da takve tvrdnje nisu utemeljene u dokazima.
- Džek Krus je poznat kao alternativni lekar koji širi pseudonaučne tvrdnje o uticaju svetlosti i kvantne fizike na zdravlje.
- Naučna istraživanja pokazuju da plavo svetlo iz LED ekrana može uticati na ritam spavanja i čulo vida, ali nema dokaza da „reprogramira mozak“.
- Takvi navodi nisu potkrepljeni medicinskim činjenicama.
- Objave ocenjujemo kao neutemeljene.
U članku sa portala Epoha prenete su izjave navodno „vrhunskog neurohirurga“ Džeka Krusa, koji tvrdi da LED (light emitting diode, „svetleća dioda“) rasveta i plavo svetlo sa ekrana imaju dubok uticaj na ljudski mozak, navodno do te mere da dolazi do njegovog „reprogramiranja“. Kris je istaknut stručnjak u konspirativnim krugovima po antivakcinalnim tezama i propagiranju teorija zavere poput „Velikog reseta“ o čemu je Istinomer u više navrata pisao.
Senzacionalistički termin „reprogramiranje mozga”, pak, ne postoji u relevantnoj medicinskoj literaturi. Štaviše, takve teze o navodnom nevoljnom uticaju na um ljudi i „kontroli stanovništva“ su deo šireg obrasca pseudonaučnih narativa koje Krus zastupa.
Jedini sistematskim analizama i istraživanjima potvrđeni uticaj dugog izlaganja plavom svetlu iz LED izvora u večernjim satima, jeste potiskivanje lučenja melatonina kod ljudi, te pomeranje cirkadijalnog ritma, svojevrsnog unutrašnjeg „biološkog sata” koji reguliše cikluse spavanja. Kliničke studije pokazuju da izloženost plavom spektru (oko 460 nanometara) može dovesti do smanjenog lučenja melatonina nego pri izloženosti drugim talasnim dužinama, što može otežavati uspavljivanje i promeniti početne faza sna.
Zbog toga stručnjaci iz domena oftalmologije savetuju ograničavanje upotrebe ekrana u večernjim satima ili korišćenje filtera za plavo svetlo. Osim toga, preterano i dugotrajno izlaganje jakim LED izvorima svetla može izazvati naprezanje očiju, suvoću ili nelagodnost. Nema dokaza da LED rasveta utiče na neuronske strukture na način na koji se tvrdi u tekstu sa portala Epoha.
