Putin nije otkrio tajne dokumente o Tartariji, „skrivenom carstvu“
Ne postoji nijedan verodostojan dokaz da je ruski predsednik Vladimir Putin „objavio tajne arhive“ koje navodno dokazuju postojanje Velike Tartarije – „izgubljenog skrivenog carstva“ koje je, prema teorijama zavere, izbrisano iz istorije.
- Tvrdnja da je Vladimir Putin objavio tajne dokumente o Tartariji potiče iz konspiracionih krugova sa društvenih mreža.
- Tartarija se na starim mapama i u enciklopedijama javlja kao geografski pojam, ne kao “carstvo”.
- Teorije o „izbrisanom carstvu Tartarije“ potiču iz pseudonaučne literature Anatolija Fomenka i nemaju utemeljenje u istorijskim podacima.
- Fotografija Putina sa mapom Tatarije priložena uz objave je digitalno izmenjena.
- Objave ocenjujemo kao netačne i teoriju zavere.
Tvrdnje o tome da je ruski predsednik Vladimir Putin „otkrio zabranjeno carstvo“ Tartariju pojavile su se na društvenim mrežama i raznim portalima tokom maja 2025. godine. U objavama se navodi da je Putin deklasifikovao dokumente koji „dokazuju postojanje Tartarije“ – navodnog drevnog carstva slovenskih naroda koje su, kako se tvrdi, izbrisale zapadne sile, Vatikan i bankarski karteli.
Međutim, pretragom javno dostupnih informacija, spisa, mapa i akata nismo pronašli nikakve zvanične potvrde ove informacije.
Nijedna relevantna ruska ili međunarodna institucija nije potvrdila postojanje takvih dokumenata, niti je zabeležena bilo kakva izjava Putina u vezi sa spornom tvrdnjom.
Originalni izvor ovih konspiracionih tvrdnji jeste portal AMG News, poznat po širenju dezinformacija i teorija zavere. Prvi tekst o Putinovom „otkriću“ objavljen je u novembru 2024, ali je kasnije uklonjen i zatim ponovo objavljen u maju 2025. godine.
U spornim senzacionalističkim tekstovima se takođe ne navode dokazi koji bi potkrepili iznesene tvrdnje, poput godine u kojoj je Putin navodno otkrio spise o Tatariji, izvore do tih dokumenata ili lokaciju i status akata o „Tartariji“.
Dodatno, detaljna pretraga na ruskom jeziku i u arhivima ruskih medija nije rezultirala nijednom informacijom da je Putin ikada govorio o Tartariji na način kako se tvrdi u spornim objavama. Jedini rezultat koji bi mogao da bude „povod“ za jačanje konspiracija o „zabranjenom carstvu“ datira iz januara 2017, kada je Putin, tokom diplomatskog sastanka u Moskvi, bivšem predsedniku ruske federalne jedinice Tatarstana Mintimeru Šaimijevu, poklonio mapu drevne Tatarije iz 17. veka.
Međutim, reč je o diplomatskom gestu, a ne o otkrivanju „zabranjene istorije“.
Mapa je delo holandskog kartografa Vilijema Bleua, i prikazuje tadašnju predstavu Evropljana o severnim i centralnim delovima Azije – ne faktografsku političku kartu.
Tada se naziv „Tartarija“ koristio kao generički termin za manje poznate oblasti nastanjene raznim tatarskim i mongolskim narodima.
Osim toga, ni fotografija koja prikazuje Putina kako sedi ispred mape Tartarije nije autentična.
U pitanju je digitalno izmenjena realna fotografija Putina iz kabineta nastala 9. jula 2020. (autor Alexei Druzhinin), a kojoj je naknadno dodata istorijska karta Nikolasa Višera iz 1652. godine.
Teorije o Velikoj Tartariji potiču iz pseudonaučnih radova ruskog matematičara Anatolija Fomenka, posebno iz serije knjiga „Nova hronologija“.
Fomenkova teorija sugeriše da su istorijske mape falsifikovane, a da je Rusija naslednica velike civilizacije koja je bila zataškana. Naučna zajednica odbacuje ove tvrdnje kao pseudonauku nazivajući ih nekim od najčudnijih zavera u istoriji i QAnonom arhitekture. U prvom izdanju Britanike iz 1771. se, pak, zaista pominje „Tartarija“ kao velika teritorija u Aziji.
Međutim, i tada i kasnije, opisana je samo kao geografska regija – ne kao država ili carstvo.
Ova regija obuhvatala je prostore naseljene različitim tatarskim i mongolskim grupama, a izraz „Tartar“ je korišćen u opštem smislu i često s negativnom konotacijom, povezanom s razaranjima tokom mongolskih osvajanja.
Kako navodi portal Logically Facts u svojoj analizi iz 2023, i drugi istorijski izvori potvrđuju da „Tartarija nije predstavljala carstvo, već širok i slabo poznat prostor pod kontrolom raznih etničkih grupa“. Ideja o jedinstvenom i naprednom carstvu koje je uništeno i izbrisano iz kolektivne istorijske svesti, konstrukcija je teorije zavere.
