Požari u Los Anđelesu nisu “božja pravda” za bombardovanje Srbije – snimci su iz Alžira i Iraka
Da li su požari u Los Anđelesu “božja pravda” za bombardovanje Srbije? Ne, snimci iz viralnog kolaža ne prikazuju dešavanja iz SAD i Srbije – nastali su u Alžiru i Iraku pre više od dve decenije, dok su pojedini delovi kreirani uz pomoć veštačke inteligencije.
- Društvenim mrežama se deli video kolaž koji navodno prikazuje požare u Los Anđelesu 2025. godine i NATO bombardovanje Srbije 1999, uz poruku „bog je svepravedan“.
- Analiza pokazuje da snimci ne prikazuju ono što tvrde – video „požara u Los Anđelesu“ zapravo sadrži snimke fudbalske proslave u Alžiru uz veštački generisan sadržaj.
- Navodni snimak bombardovanja Srbije prikazuje američko bombardovanje Bagdada tokom operacije „Šok i strahopoštovanje“ 2003. godine.
- Objave ocenjujemo kao netačne i zloupotrebu vizuelnog sadržaja.
Društvenim mrežama se, nakon požarom zahvaćenog Los Anđelesa, proširio video kolaž u kom se, uz poruku „bog je svepravedan“, porede navodni snimci požara u ovom gradu i NATO bombardovanja Srbije 1999.
Viralni video uredak se sastoji iz dva dela – na levoj strani su prikazani požari sa natpisom „USA 2025“, dok je na desnoj eksplozija sa oznakom „Srbija 1999“, insinuirajući da je SAD „stigla božja pravda“ zbog bombardovanja Srbije.
Analizom oba snimka, međutim, utvrdili smo da sporni zapisi ne prikazuju požare u SAD, niti bombardovanje Srbije.
Obrnutom pretragom pojedinih delova snimka, došli smo do saznanja da video sa leve strane kolaža prikazuje proslavu navijača uz baklje i vatromet, a nakon pobede fudbalskog kluba CR Beluizdad u Alžiru 6. avgusta 2020. godine.
Utvrđivanjem geolokacije mesta sa snimka, potvrdili smo da snimak zaista jeste nastao u gradu Alžir (u državi Alžir), a ne u Los Anđelesu, SAD.
Druge dve scene grada u plamenu pokazuju da – i pored veoma niskog kvaliteta snimka – postoji visok stepen izvesnosti upotrebe softvera generativne veštačke inteligencije.
Uz pomoć pretrage skrinšota jedne od poslednjih scena u videu grada u plamenu, došli smo do analize čileanskog fektčeking portala Fastcheck u kom se navodi da su na snimku (prvobitno objavljenog na TikToku 2024. godine) vidljivi znakovi sadržaja generisanog veštačkom inteligcijom – neprirodni pokreti i kratetanje vozila, zamagljenja kod vatre, kao i vizuelne anomalije poput nelogičnog pomeranja prozora na zgradama što jesu tipični pokazatelji veštački generisanih video zapisa.
Navodno bombardovanje Srbije – zapravo Bagdad 2003.
Obrnutom pretragom snimka sa druge polovine kolaža, koja navodno prikazuje NATO bombardovanje Srbije 1999, zapravo prikazuje scene bombardovanja Bagdada, glavnog grada Iraka, tokom američke operacije „Šok i strahopoštovanje“ (Shock and Awe) 2003. godine.
Analizom ključnih kadrova ovog snimka pronašli smo izvorni snimak objavljen na platformi Getty Images pre više od dve decenije.
Video je nastao 22. marta 2003. godine i, kako se navodi u opisu, prikazuje eksplozije duž reke Tigris u Bagdadu. Kao autor snimka navodi se Sky News.
Isti snimak pojavljuje se i u arhiviranim video izveštajima CNN-a iz tog perioda.
Američka invazija na Irak 2003. godine počela je masovnim bombardovanjem Bagdada, nakon što su SAD tvrdile da režim Sadama Huseina poseduje oružje za masovno uništenje – oružje koje nikada nije pronađeno.
Tvrdnja da snimak pokazuje požare u Los Anđelesu i NATO bombardovanje Srbije je neistinita. Snimci ili prikazuju stare događaje iz drugih zemalja (Alžir, Irak) ili su generisani veštačkom inteligencijom.
