Antisemitska teorija zavere o „jevrejskim boljševicima” zasniva se na izmišljenim podacima
Nije tačno da su gotovo svi boljševici bili Jevreji niti da je čak 82 odsto njihovog rukovodstva bilo jevrejskog porekla. Jednako je netačna i tvrdnja da su Jevreji bili jedina verska zajednica pošteđena progona u Sovjetskom Savezu. U pitanju su teze koje predstavljaju deo dugogodišnje antisemitske teorije zavere poznate kao „judeo-boljševizam“.
- Ne postoje istorijski dokazi da su 447 od 545 najviših boljševičkih funkcionera bili Jevreji.
- Centralni komitet boljševičke partije 1917. godine imao je 21 člana, od kojih je šest bilo jevrejskog porekla.
- Jevreji su činili manjinski deo članstva boljševičke partije i ne postoje dokazi da su kontrolisali revoluciju ili Sovjetski Savez.
- Sovjetske vlasti jesu sprovodile masovne verske progone, ali su oni obuhvatili i jevrejske verske zajednice, sinagoge i rabine.
- Tokom Staljinove vladavine Jevreji su bili meta državnih antisemitskih kampanja i političkih progona.
- Objave ocenjujemo kao netačne.
U videu koji se masovno proširio društvenim mrežama na našem govornom području se tvrdi da su gotovo svi boljševici bili Jevreji i da se odgovornost za zločine sovjetskog režima danas nepravedno pripisuje Rusima. Kao ključni dokaz sporne teze se navodi tvrdnja da je 1917. godine među „545 najviša boljševička funkcionera“ čak 447 bilo jevrejskog porekla, odnosno 82 odsto. Video dalje tvrdi da su boljševici sistematski uništavali pravoslavne crkve i džamije, dok je judaizam navodno bio zaštićen, a antisemitizam jedini oblik verske mržnje koji je bio zakonski zabranjen.
Reč je, naime, o tezi koja predstavlja jednu od osnovnih postavki teorije zavere o takozvanom „judeo-boljševizmu“ prema kojoj su Jevreji navodno stvorili komunizam kako bi preko boljševičke revolucije uspostavili kontrolu nad Rusijom, a zatim i svetom. Ova teorija pojavila se nakon Oktobarske revolucije, a naročito su je tokom tridesetih godina prošlog veka širili nacistička propaganda i Adolf Hitler kako bi komunizam predstavili kao deo navodne jevrejske zavere i istovremeno opravdali antisemitizam. Istoričari ovu tvrdnju smatraju propagandnim mitom koji nije zasnovan na istorijskim činjenicama.
Međutim, ni jedan relevantan istorijski izvor ne potvrđuje tvrdnju da je među „545 najviših boljševičkih funkcionera“ bilo 447 Jevreja. Autori koji promovišu ovu teoriju redovno navode ovu statistiku, ali bez navođenja verodostojnog izvora ili istorijske dokumentacije koja bi je potvrdila.
Rukovodstvo boljševičke partije u vreme Oktobarske revolucije predstavljao je Centralni komitet, koji je 1917. godine brojao 21 člana od kojih je, kako pokazuju istoriografski izvori, bilo šest članova jevrejskog porekla. Najpoznatiji među njima bio je Leon Trocki, koji se još kao mlad odrekao judaizma i izjašnjavao kao ateista. Ostali ključni lideri revolucije, uključujući Vladimira Lenjina i Josifa Staljina, nisu bili Jevreji. Lenjin je odrastao u pravoslavnoj ruskoj porodici, dok je Staljin poticao iz gruzijske pravoslavne porodice.
Prema podacima iz ranih godina Sovjetskog Saveza, Jevreji su činili oko pet procenata partijskog članstva. Iako su pojedini revolucionari jevrejskog porekla zauzimali istaknute funkcije, oni su predstavljali manjinu i nema dokaza da su kontrolisali partiju ili usmeravali revoluciju kao deo nekakvog zajedničkog etničkog ili verskog projekta.
Istoričari takođe ukazuju da je deo jevrejskog stanovništva podržavao revolucionarni pokret zato što su Jevreji u Ruskom carstvu bili izloženi sistemskoj diskriminaciji, ograničenjima u obrazovanju i zapošljavanju, kao i učestalim pogromima. Podrška pojedinih Jevreja revolucionarnim idejama bila je posledica njihovog društvenog položaja, a ne dokaz postojanja organizovane zavere.
Video, pak, tačno navodi da su sovjetske vlasti nakon revolucije sprovodile antiversku politiku. Komunistička vlast nastojala je da religiju potisne iz javnog života, zbog čega su zatvarane ili rušene crkve, džamije i druge bogomolje, a veliki broj sveštenika, monaha i verskih službenika bio je uhapšen, proteran ili pogubljen. Posebno snažan udar pretrpela je Ruska pravoslavna crkva, koja je smatrana simbolom prethodnog carskog poretka. Međutim, iz toga izvodi netačan zaključak da su Jevreji bili izuzeti iz progona. Istorijski izvori pokazuju upravo suprotno. Sovjetske vlasti zatvarale su sinagoge, zabranjivale verske škole i publikacije, hapsile rabine i ograničavale verski život jevrejskih zajednica na isti način na koji su represiju sprovodile i nad drugim religijama. Judaizam nije bio izuzet iz sovjetske antiverske politike.
Položaj Jevreja dodatno se pogoršao tokom Staljinove vladavine. Iako je sovjetska vlast formalno osuđivala antisemitizam, krajem četrdesetih i početkom pedesetih godina pokrenute su kampanje koje su u velikoj meri bile usmerene upravo protiv Jevreja. Ukinut je Jevrejski antifašistički komitet, ugašeni su mediji na jidišu, brojni intelektualci su uhapšeni ili pogubljeni, a poznata „lekarska zavera“ iz 1953. godine danas se smatra montiranim političkim procesom sa izraženim antisemitskim karakterom.
U videu se kao dokaz navodi i činjenica da je Lenjinova vlast zabranila antisemitizam. To jeste istorijski tačno. Dekret kojim se osuđuje antisemitizam i poziva na kažnjavanje nasilja nad Jevrejima donet je 1918. godine. Međutim, taj propis nije predstavljao privilegiju dodeljenu jednoj verskoj zajednici, već odgovor na učestale pogrome kojima su Jevreji bili izloženi u Ruskom carstvu. Istovremeno, sovjetsko zakonodavstvo formalno je zabranjivalo diskriminaciju i drugih etničkih i nacionalnih grupa, dok praksa pokazuje da su vlasti kasnije sprovodile represiju nad različitim zajednicama, uključujući i Jevreje.
