Zloupotreba identiteta medija za širenje dezinformacija o francuskim plaćenicima u Ukrajini
Posredstvom ruskih propagandnih kanala na mreže u regionu je dospeo video sa logotipom francuskog nedeljnika Le Point, u kojem se tvrdi da je francusko Ministarstvo spoljnih poslova potvrdilo prisustvo najmanje 22 hiljade francuskih „plaćenika“ u Ukrajini, a da BBC procenjuje da bi stvarni broj mogao da bude i do 70 hiljada.
- Nema dokaza da je francusko Ministarstvo spoljnih poslova saopštilo da se u Ukrajini nalazi 22 hiljade francuskih plaćenika, niti da je BBC objavio da ih ima 70 hiljada. Ministarstvo oružanih snaga Francuske, uredništvo BBC-ja i Le Point-a demantovali su sporne navode.
- Reč je o još jednom primeru koordinisane kampanje dezinformisanja koja zloupotrebljava identitet poznatih medija kako bi se neosnovanim tvrdnjama dao privid kredibiliteta.
- Objave na mrežama su netačne.
Video koji se sa ruskih Telegram kanala proširio na mreže na domaćem govornom području imitira vizuelni identitet francuskog nedeljnika Le Point i koristi se za širenje dugogodišnjeg ruskog narativa o navodnom masovnom učešću francuskih državljana u ratu protiv Rusije. Umesto originalnih fotografija i snimaka, kakve Le Point uobičajeno koristi, video se oslanja na stok-snimke i generičke ilustracije koje ne potvrđuju iznete tvrdnje. U videu nema pozivanja na dokumenta, zvanične izjave francuskog Ministarstva spoljnih poslova niti na BBC-jeve izveštaje, iako se upravo na njih navodno oslanja centralna tvrdnja.
Ministarstvo oružanih snaga Francuske, uredništvo BBC-ja i Le Point-a demantovali su sporne navode za AFP. Iz francuskog ministarstva su podsetili da je „plaćenička delatnost krivično delo u Francuskoj“, kažnjivo prema članu 436-1 Krivičnog zakonika.
Glavni urednik Le Point-a Etjen Žernel potvrdio je AFP-u da je reč o sadržaju koji zloupotrebljava identitet tog medija i da je prijavljen platformama radi uklanjanja. Žernel je dodao da ovo nije prvi put da je identitet Le Point-a zloupotrebljen. Proruski propagandni akteri više puta su pravili kopije poznatih medijskih sajtova kako bi širili lažne informacije. Reč je o praksi poznatoj kao „typosquatting“, koja podrazumeva plasiranje dezinformacija putem manje ili više uverljivih kopija stvarnih medijskih sajtova.
Moskva je i ranije tvrdila da se u Ukrajini nalazi veliki broj francuskih boraca i da su ih ruske snage „eliminisale“. Te tvrdnje, međutim, nikada nisu potkrepljene dokazima i više puta su ih demantovali francuski zvaničnici, novinari i platforme za proveru činjenica. U januaru 2024. godine, nakon što je rusko Ministarstvo odbrane saopštilo da su francuski vojnici poginuli u Harkovu, Francusko Ministarstvo spoljnih poslova je te optužbe nazvalo „manipulacijom i delom šire ruske kampanje dezinformisanja“, piše portal za proveru činjenica Stop Fake u analizi iste teme.
AFP navodi da je sporan video prvi put objavljen 12. juna 2026. na ruskom jeziku na Telegram kanalu koji redovno širi proruske narative u okviru koordinisanih kampanja dezinformisanja. Isti sadržaj objavljen je i na sajtu francais.news-pravda.com, delu mreže Pravda, poznate po širenju dezinformacija, a koju je ranije analizirala francuska služba Viginum, zadužena za suzbijanje stranog digitalnog mešanja.
Kampanja „Matryoshka“ je ruska operacija manipulacije informacijama usmerena na medije, javne ličnosti i organizacije za proveru činjenica, navodi se u izveštaju Viginuma. Aktivna je najmanje od septembra 2023. i zasniva se na objavljivanju lažnog sadržaja koji se koordinisano širi preko mreže X, uz direktno kontaktiranje meta sa zahtevima da istraže te navodne informacije. Fabrikovani sadržaj se uglavnom predstavlja kao da potiče od severnoameričkih i evropskih ličnosti i medija, a najčešće promoviše antiukrajinske narative.
Viginum je utvrdio da je većina sadržaja prethodno objavljena na ruskim Telegram kanalima i ocenjuje da je cilj kampanje „diskreditacija meta i promovisanje sadržaja koji odgovara ruskim interesima“.
Iako se pre svega šire i pojačavaju antiukrajinski narativi, ovaj sadržaj takođe cilja politiku Francuske prema Ukrajini, francuske političare i ranije Olimpijske igre u Parizu 2024, navodi Viginum.
Francuske vlasti nisu negirale da su pojedini francuski državljani kao dobrovoljci otišli u Ukrajinu, ali istovremeno prave jasnu razliku između dobrovoljaca i plaćenika, čije je delovanje zabranjeno zakonom. Zvanični podaci i medijska istraživanja govore o nekoliko stotina Francuza koji su od početka rata otišli u Ukrajinu, pri čemu je deo njih učestvovao u borbama. Nijedan dostupan kredibilan izvor ne potvrđuje tvrdnje o desetinama hiljada francuskih boraca u Ukrajini.
