Monogamija i prevencija raka grlića materice u novom krugu dezinformacija

Nakon opasnih saveta australijske promoterke alternativne medicine Barbare O’Nil da se papa test i mamografija ne rade jer, prema njenim rečima, “oštećuju grlić materice i povećavaju rizik od raka”, na mrežama se proširio snimak na kojem O’Nil govori da “sperma slabi imunitet žene”, te da “odnosi sa samo jednim seksualnim partnerom sprečavaju rak grlića materice”.
Tvrdnje da više seksualnih partnera “slabi” imuni sistem žena i da monogamija “sprečava razvoj raka grlića materice” nemaju naučno utemeljenje. Rak grlića materice nastaje u ćelijama cerviksa, odnosno donjeg, uskog dela materice koji povezuje matericu i vaginu. Ovaj rak se razvija sporo i prolazi kroz promene pre nego što postane vidljiv na grliću materice, gde počinju da se pojavljuju abnormalne ćelije u tkivu. Abnormalne ćelije najčešće nastaju usled dugotrajne infekcije visokorizičnim tipovima humanog papiloma virusa (HPV). Ako se one ne unište ili ne uklone, mogu prerasti u kancerogene ćelije i početi da rastu i šire se dublje u grlić materice i druge delove tela.

U prevenciji raka grlića materice su ključni redovni ginekološki pregledi i vakcinacija HPV vakcinom, dok skrining papa testom predstavlja jednu od najvažnijih metoda za njegovo rano otkrivanje, kada su šanse za izlečenje mnogo veće. Svetska zdravstvena organizacija (SZO) navodi da se rak grlića materice u velikoj meri može sprečiti HPV vakcinacijom i redovnim skriningom. U prevenciji raka grlića materice ključnu ulogu ima i siguran seks, odnosno korišćenje zaštite koja značajno smanjuje rizik od infekcije HPV virusom i drugim polno prenosivim infekcijama.

Veći broj partnera može povećati verovatnoću kontakta sa zaraženom osobom, ali sam po sebi nije direktan uzrok raka grlića materice. Istovremeno, ni seksualni odnos sa samo jednim partnerom ne znači da ne postoji rizik od zaraze ukoliko se ne koriste zaštitne mere. Ljudi u monogamnim vezama ili ljudi koji nisu bili seksualno aktivni dugi niz godina i dalje mogu imati HPV infekciju.

Tačno je da semena tečnost sadrži određene imunosupresivne supstance kako žensko telo ne bi odbacilo spermatozoide tokom začeća, ali to je normalan biološki proces koji ne slabi opšti imuni sistem žene, niti je izlaže riziku od raka.

“Sa preko 1300 novoobolelih i približno 500 umrlih žena, rak grlića materice drugi je vodeći uzrok obolevanja i četvrti je uzrok umiranja od raka među ženskom populacijom u Srbiji”, prema podacima Instituta za javno zdravlje Srbije Dr Milan Jovanovic Batut.

Tvrdnje da više partnera oštećuje ženski imuni sistem deo su šireg pseudonaučnog narativa koji se često širi u konzervativnim i religijskim krugovima, piše portal Raskrinkavanje u analizi iste teme. U okviru ovog narativa širile su se netačne tvrdnje da muški DNK iz sperme ostaje u ženinom telu zauvek, kao i da se vagina fizički menja svaki put kada žena ima novog seksualnog partnera.

Naučni dokazi ne potvrđuju takve teorije i pokazuju da zdravstveni rizik ne proizlazi iz broja partnera, već prvenstveno iz nezaštićenih seksualnih odnosa.

***

Australijskoj promoterki alternativne medicine Barbari O’Nil je 2019. godine doživotno zabranjeno pružanje bilo kakvih zdravstvenih usluga u Australiji, nakon što je zvaničnom istragom utvrđeno da je davala zdravstvene savete bez ikakvih kvalifikacija ili članstva u priznatoj zdravstvenoj organizaciji. Komisija za žalbe na zdravstvene usluge Novog Južnog Velsa (HCCC) je 2019. godine ocenila O’Nil kao “osobu koja je davala veoma rizične zdravstvene savete ranjivim grupama”, među kojima su oboleli od raka i trudnice.