Svastika nije nastala po uzoru na kretanje sazvežđa Veliki medved
Viralna ilustracija koja tvrdi da je simbol svastike nastao kao prikaz sezonskog kretanja sazvežđa Ursa Major (Veliki medved) oko Severne zvezde, i da ta „skrivena istina“ potvrđuje da živimo na ravnoj Zemlji, sadrži više istorijskih i naučnih nelogičnosti.
- Vizual prikazuje svastiku kao „šemu“ koju navodno pravi sazvežđe Veliki medved tokom godine.
- Tvrdi se da je simbol svastike iskonski astronomskog porekla i da je značenje namerno skrivano.
- Ne postoji istorijski, arheološki niti astronomski dokaz da su drevne civilizacije stvorile svastiku posmatrajući kretanje sazvežđa Veliki medved.
- Dodatno se tvrdi da ova veza navodno „dokazuje“ da je Zemlja ravna.
- Teza o „ravnoj Zemlji“ je pseudonaučna i više puta pobijena dokazima iz astronomije, navigacije i geodezije.
- Objave ocenjujemo kao neutemeljene i pseudonaučne.
U spornoj ilustraciji, koja se društvenim mrežama i u konspiracionim krugovima proširila krajem jula, iznosi se nekoliko spornih tvrdnji — da je simbol „svastike“ direktno nastao kao vizuelna posledica kretanja sazvežđa Ursa Major (Veliki medved) oko Severne zvezde (Polaris), da se ova istina „namerno skriva“, kao i da sve to navodno potvrđuje „da živimo na ravnoj planeti“.
Simbol svastike jeste drevni i široko rasprostranjen. Njegovo prisustvo potvrđeno je u različitim kulturama — hinduističkoj, budističkoj, džainističkoj, keltskoj, slovenskoj, pa i kod starosedelaca Amerike. U tim kulturama svastika je imala različita značenja, u prvom redu blagostanje, kretanje, Sunce, večni ciklus, četiri strane sveta.
Kako se navodi na platformi istraživačkog argegata EBSCO, svastika se prvi put pojavila oko 10.000. godine pre nove ere, na figuri ptice isklesanoj u slonovači, za koju se smatra da je predstavljala simbol plodnosti. Svastika se nalazi na drevnoj afričkoj keramici, neolitskim gravurama u Engleskoj, keramičkim predmetima iz Bugarske iz oko 6.000. godine pre nove ere, kao i u gvozdenim ornamentima kulture Koban i u kineskim hramovima.
Međutim, nijedan pouzdan istorijski izvor ne ukazuje na to da je svastika oblikovana prema konkretnom položaju sazvežđa Veliki medved tokom godina.
Kako je objašnjeno u članku portala Universe Magazine iz 2023, iako se sazvežđe Veliki medved zaista pomera oko Severne zvezde usled precesije i rotacije nebeske sfere, to kretanje ni po obliku ni po tačkama ne formira vizuelnu strukturu koja podseća na svastiku. Čak i uz maksimalnu apstrakciju, ta putanja je kružna, a ne krakasta i simetrična poput svastike. Ne postoje, dodatno, dokazi da su drevni narodi crtali svastiku kao “mapu neba”.
Autori članka ističu da takva teorija „nema osnove ni u arheologiji ni u astronomiji“ i da predstavlja pogrešno tumačenje sazvežđa, verovatno podstaknuto naknadnim pokušajima simboličkog povezivanja simbola svastike.
Drugi, još problematičniji deo tvrdnje — da je sve to „dokaz“ da Zemlja nije kugla već „ravna ploča“ — predstavlja još jedan element pseudonaučnog narativa. Moderna nauka vekovima raspolaže dokazima o sferičnom obliku Zemlje — od senke koju Zemlja baca na Mesec tokom pomračenja, do razlika u zvezdanom nebu između severne i južne hemisfere, putanja aviona, fotografija iz svemira, merenja gravitacije i satelitskog praćenja.
Nijedna ozbiljna naučna institucija ne podržava tezu da je Zemlja ravna, a ideje koje takve teze promovišu uglavnom se pojavljuju u kontekstu jedne od upornijih teorija zavere.
Samim tim, tvrdnja da je simbol svastike „dokaz“ o ravnoj Zemlji kombinuje pseudoistoriju sa pseudonaukom.
